راهنمای جدید مدیریت سرطان آندومتر (ESGO–ESTRO–ESP 2025)

راهنمای مشترک ESGO (انجمن سرطان‌های زنان اروپا)، ESTRO (انجمن رادیوتراپی انکولوژی اروپا) و ESP (انجمن پاتولوژی اروپا) که در سال 2025 منتشر شده، رویکرد درمانی سرطان آندومتر را به سطحی کاملاً شخصی‌شده ارتقاء داده است. این تحول علمی، با ترکیب طبقه‌بندی مولکولی تومورها و سیستم مرحله‌بندی جدید FIGO 2023، به پزشکان این امکان را می‌دهد تا درمان‌های دقیق‌تر، هدفمندتر و با عوارض کمتر ارائه دهند.
در ادامه، دکتر پوریا عادلی، متخصص رادیوانکولوژی و عضو فعال انجمن ژنیکوانکولوژی اروپا، نکات کلیدی این راهنما را تشریح می‌کند.

دکتر عادلی، ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید. به عنوان یکی از اعضای هیئت مدیره انجمن سرطان‌های زنان ایران و عضو انجمن ژنیکوانکولوژی اروپا، لطفاً در مورد اهمیت به‌روزرسانی اخیر راهنمای مدیریت کارسینوم آندومتر (2025) برای ما توضیح دهید.

سلام و سپاس از شما. بله، این راهنمای جامع که توسط سه انجمن معتبر اروپایی (ESGO، ESTRO و ESP) منتشر شده، یک گام مهم در جهت پزشکی شخصی‌شده برای بیماران مبتلا به کارسینوم آندومتر است. مهم‌ترین تغییر، ادغام سیستم مرحله‌بندی جدید FIGO 2023 با طبقه‌بندی مولکولی است که به ما کمک می‌کند بیماران را دقیق‌تر گروه‌بندی و درمان کنیم.

چه تغییرات کلیدی در این نسخه از راهنما وجود دارد؟

۱. تأکید بر طبقه‌بندی مولکولی:

• همه بیماران باید از نظر ۴ زیرگروه مولکولی (POLEᴹᵀᴹ، MMRd، NSMP، p53abn) بررسی شوند. این طبقه‌بندی پیش‌آگهی و پاسخ به درمان را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• مثلاً بیماران با جهش POLE حتی در مراحل پیشرفته، پیش‌آگهی عالی دارند و ممکن است نیاز به درمان کمکی نداشته باشند.

۲. بهینه‌سازی درمان جراحی:

• بیوپسی گره لنفاوی سنتینل به عنوان استاندارد طلایی برای ارزیابی گره‌های لنفاوی در مراحل اولیه معرفی شده است.

• حفظ تخمدان در زنان جوان با بیماری مرحله IA1-IA2 و ریسک مولکولی پایین (با شرط انجام سالپنگکتومی) ممکن است.

۳. درمان کمکی متناسب با ریسک:

• برای گروه‌های پرخطر (مثل p53abn)، ترکیب شیمی‌درمانی + رادیوتراپی توصیه می‌شود.

• در تومورهای MMRd، اضافه کردن ایمونوتراپی (مثل دوروالوماب) به رژیم درمانی پیشرفته، یک تحول بزرگ است.

چالش‌های اجرای این راهنما در ایران چیست؟

پاسخ:

• دسترسی به تست‌های مولکولی: در برخی مراکز، امکانات برای بررسی POLE یا MMRd محدود است. نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر داریم.

• همکاری بین‌رشته‌ای: موفقیت این راهنما وابسته به همکاری نزدیک پاتولوژیست‌ها، رادیوانکولوژیست‌ها و ژنیکوانکولوژیست‌ها است.

• آموزش تیم‌های درمانی: باید کارگاه‌های آموزشی برای آشنایی با تغییرات جدید برگزار شود.

پیام اصلی این راهنما برای پزشکان و بیماران چیست؟

• برای پزشکان:
  "به جای رویکرد یکسان برای همه، بر اساس ویژگی‌های مولکولی و ریسک فردی بیمار تصمیم بگیرید."

• برای بیماران:
  "امروزه با پیشرفت‌های تشخیصی، می‌توان درمان‌ها را دقیق‌تر و با عوارض کمتر تنظیم کرد. حتماً در مراکز مجهز با تیم‌های چندتخصصی مشورت کنید."

آیا این راهنما برای سایر سرطان‌های زنان هم کاربرد دارد؟

خیر، این نسخه مخصوص کارسینوم آندومتر است، اما اصول مشابهی مثل اهمیت طبقه‌بندی مولکولی در سرطان‌های دیگر مانند تخمدان نیز در حال بررسی است.

این راهنما نشان‌دهنده گذار از درمان مبتنی بر مرحله آناتومیک به درمان شخصی‌شده بر اساس بیولوژی تومور است. اجرای آن نیازمند تجهیزات، آموزش و همکاری ملی است.