داراکسونراسیب؛ تحولی نو در درمان هدفمند سرطان ریه با جهش RAS

سرطان ریه غیرسلول کوچک (NSCLC) شایع‌ترین نوع سرطان ریه به شمار می‌رود که در حدود ۳۰ درصد از بیماران، با جهش‌های خانواده RAS همراه است. بیمارانی که پس از دوره‌های شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین و ایمونوتراپی دچار پیشرفت بیماری می‌شوند، معمولاً با گزینه‌های درمانی بسیار محدودی روبه‌رو هستند. در حال حاضر، داروی دوستاکسل به عنوان درمان استاندارد شناخته می‌شود که البته میزان پاسخ‌دهی آن تنها ۹ تا ۱۴ درصد و میانه بقای کلی بیماران حدود ۹ تا ۱۲ ماه است.

با این حال، نتایج یک مطالعه کارآزمایی بالینی فاز ۱/۲ که در سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله معتبر New England Journal of Medicine منتشر شد، نشان می‌دهد داروی خوراکی داراکسونراسیب می‌تواند امیدهای تازه‌ای برای این گروه از بیماران ایجاد کند.

داراکسونراسیب چیست و چگونه عمل می‌کند؟

داراکسونراسیب یک مهارکننده پیشرفته RAS(ON) است. این داروی نوآورانه از طریق تشکیل یک کمپلکس سه‌تایی با سایکلوفیلین A و RAS فعال، هم ایزوفرم‌های جهش‌یافته و هم نوع وحشی (KRAS، NRAS و HRAS) را هدف قرار می‌دهد.

تفاوت داراکسونراسیب با مهارکننده‌های قدیمی

برخلاف مهارکننده‌های نسل قبل که فقط جهش‌های خاصی مانند KRAS G12C را آن هم تنها در حالت غیرفعال بلوکه می‌کردند، داراکسونراسیب طیف بسیار وسیع‌تری از جهش‌ها از جمله G12، G13 و Q61 را تحت پوشش قرار می‌دهد.

نتایج نویدبخش کارآزمایی بالینی در بیماران مبتلا به سرطان ریه

این مطالعه بر روی ۱۳۶ بیمار مبتلا به سرطان ریه غیرسلول کوچک پیشرفته با جهش RAS انجام شد و نتایج زیر به دست آمد:

• پاسخ عینی در دوز ۱۲۰ میلی‌گرم یا کمتر: ۳۱ درصد

• پاسخ عینی در دوز ۱۶۰ تا ۲۲۰ میلی‌گرم: ۳۴ درصد

• پاسخ عینی در دوز ۳۰۰ میلی‌گرم: ۳۷ درصد

نکته قابل توجه این که در زیرگروهی از بیماران که سابقه دریافت دوستاکسل نداشتند و دوز ۱۶۰ تا ۲۲۰ میلی‌گرم دریافت کردند، میزان پاسخ درمانی به ۴۲ درصد رسید. در این گروه، میانه بقای بدون پیشرفت بیماری ۸.۳ ماه و میانه بقای کلی ۱۶ ماه ثبت شد که رشدی چشمگیر را نسبت به درمان‌های رایج نشان می‌دهد.

بررسی ایمنی و عوارض جانبی دارو

مطابق گزارش‌های بالینی، عوارض جانبی در ۹۹ درصد بیماران مشاهده شد که شایع‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

• بثورات پوستی (راش)

• اختلالات گوارشی (اسهال، تهوع و استفراغ)

• التهاب مخاط دهان (موکوزیت یا استوماتیت)

عوارض درجه ۳ یا بالاتر در ۵۴ درصد و عوارض مرتبط با درمان در ۳۰ درصد بیماران رخ داد. مهم‌ترین عوارض جدی شامل پنومونی، اسهال شديد، بثورات پوستی و آنمی بود و ۴ مورد عارضه درجه ۵ نیز ثبت گردید. با این وجود، پژوهشگران تأکید می‌کنند که با مدیریت صحیح و بالینی، پروفایل خطر-فایده این دارو کاملاً قابل قبول است.

چشم‌انداز آینده و ورود به کارآزمایی فاز ۳

اگرچه این نتایج در یک مطالعه فاز ۱/۲ غیرتصادفی به دست آمده، اما اثبات کرده است که مهار همزمان RAS فعال می‌تواند راهکار درمانی نوینی ارائه دهد.

در حال حاضر دوز ۲۰۰ میلی‌گرم به عنوان دوز بهینه برای فاز ۳ انتخاب شده و کارآزمایی بزرگ RASolve 301 در حال مقایسه مستقیم داراکسونراسیب با دوستاکسل در خط دوم درمان است. این دارو که پیش‌تر نتایج مثبتی در سرطان لوزالمعده (پانکراس) نشان داده بود، اکنون در آستانه تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین گزینه‌های درمان هدفمند سرطان ریه قرار دارد.