نقش دولت در نبردی ملی برای سلامت

در جهان پیچیده و به هم‌پیوسته‌ امروز، نقش دولت‌ها در حفظ و ارتقای سلامت شهروندان، به‌ویژه در مواجهه با چالش‌های عظیمی مانند اپیدمی سرطان، به یکی از کلیدی‌ترین شاخص‌های مشروعیت و کارآمدی آن‌ها تبدیل شده است. سلامت، دیگر صرفاً یک موضوع فردی نیست، بلکه یک مسئولیت جمعی و یک سرمایه‌ ملی است که دولت به عنوان متولی اصلی حکمرانی، سهمی غیرقابل انکار در مدیریت آن دارد. در این میان، مقابله با سرطان به عنوان یکی از علل اصلی مرگ‌ومیر در جهان، نیازمند عزمی ملی، راهبردی جامع و سرمایه‌گذاری هوشمندانه است که تنها از عهده‌ یک دولت چابک، آینده‌نگر و متعهد برمی‌آید.

نخستین و بنیادی‌ترین نقش دولت، تدوین و اجرای یک «استراتژی ملی کنترل سرطان» است. این سند فراتر از یک بیانیه‌ آرمانی، باید یک نقشه‌ راه عملیاتی باشد که کلیه‌ جنبه‌های پیشگیری، تشخیص زودهنگام، درمان، بازتوانی و مراقبت‌های تسکینی را پوشش دهد. دولت با هماهنگی بین بخش‌های مختلفی از جمله بهداشت و درمان، آموزش و پرورش، محیط زیست، صنعت و مالیات و حمایت از بخش خصوصی درمان می‌تواند بستری یکپارچه برای مقابله با این بیماری فراهم کند. برای نمونه، سیاست‌های مالیاتی برای کاهش مصرف دخانیات، قانون‌گذاری برای محدود کردن مواد سرطان‌زا در صنایع غذایی و محیطی، و سرمایه‌گذاری در برنامه‌های غربالگری ملی برای سرطان‌های شایعی مانند پستان، روده‌ بزرگ و دهانه‌ رحم و هدایت مالیات جامعه‌ پزشکی به سمت پروژه‌های مراکز پیشگیری و درمان سرطان، همگی در حوزه‌ اختیارات و مسئولیت‌های حاکمیتی قرار می‌گیرند.

دولت‌ها همچنین نقش تعیین‌کننده‌ای در «عدالت در دسترسی» به خدمات سلامت ایفا می‌کنند. سرطان یک بیماری پرهزینه است که می‌تواند هر خانواده‌ای را صرف‌نظر از وضعیت اقتصادی درگیر نماید. بدون یک سیستم بیمه‌ پایه‌ قدرتمند و عادلانه که پوشش‌دهی مناسبی برای هزینه‌های سنگین درمان‌های نوین مانند رادیوتراپی پیشرفته، شیمی‌درمانی هدفمند و ایمونوتراپی فراهم کند، بار مالی بیماری می‌تواند به فقیرتر شدن بیماران و خانواده‌هایشان منجر شود. اینجاست که دولت به عنوان تأمین‌گر مالی، باید وارد عمل شود تا هیچ شهروندی به دلیل عدم توان مالی، از دریافت مراقبت‌های باکیفیت محروم نماند. توزیع عادلانه‌ مراکز تشخیصی و درمانی تخصصی در سراسر کشور، به‌ویژه در مناطق محروم، نیز از دیگر وظایف خطیر دولت است تا شکاف جغرافیایی در نتایج حاصله‌ از درمان سرطان را کاهش دهد.

سومین محور کلیدی، «سرمایه‌گذاری در پژوهش و نوآوری» است. پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه‌ انکولوژی مرهون تحقیقات پایه و بالینی است. دولت‌ها با تأمین مالی مؤسسات تحقیقاتی، ایجاد مشوق‌هایی برای بخش خصوصی جهت سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، و تسهیل همکاری‌های بین‌المللی، می‌توانند موتور محرک کشف درمان‌های جدید و بومی‌سازی فناوری‌ها باشند. حمایت از توسعه‌ زیرساخت‌های پیشرفته، مانند مراکز داده‌ بزرگ برای تحلیل داده‌های اُمیک در راستای پزشکی شخصی، نمونه‌هایی از سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک هستند که تنها با اراده و دوراندیشی دولت ممکن می‌شود.

در نهایت، دولت نقش کاتالیزور در «آموزش و توانمندسازی جامعه» را بر عهده دارد. یک جمعیت آگاه، در مورد سبک زندگی سالم، عوامل خطر اجتناب‌پذیر و اهمیت مشارکت در برنامه‌های غربالگری و واکسیناسیون بهترین متحد دولت در کاهش بار سرطان است. کمپین‌های ملی آگاه‌سازی، ادغام آموزش‌های سلامت در مدارس و استفاده از پلتفرم‌های رسانه‌ای، همه ابزارهایی هستند که دولت می‌تواند با به‌کارگیری آن‌ها، شهروندان را از حالت انفعال خارج کرده و به بازیگران فعالی در حفظ سلامت خود تبدیل کند.

در نتیجه، رویارویی با چالش سرطان، آزمونی برای حکمرانی خوب است. یک دولت موفق در حوزه‌ سلامت، دولتی است که با نگاهی استراتژیک، پیشگیرانه و عادلانه، نه تنها سیستم درمانی را برای پاسخگویی به نیاز بیماران امروز تقویت می‌کند، بلکه با سرمایه‌گذاری روی پژوهش، پیشگیری و عدالت، بنایی مستحکم برای سلامت نسل‌های فردا می‌سازد. پیروزی در این نبرد طولانی، مستلزم رهبری متمرکز، تخصیص هوشمندانه‌ منابع، حمایت از بخش خصوصی درمان و تعهدی راسخ به ارزش والای زندگی هر یک از شهروندان است.

دکتر پوریا عادلی