واکسن درمانی HPV رشد تومور را کند کرد

به گزارش منتشرشده از سوی Northwestern University، دانشمندان این دانشگاه در ادامه تحقیقات خود در حوزه «نانومدیسین ساختاری» (Structural Nanomedicine) موفق شدند با تغییر آرایش فضایی یک پپتید هدف‌گیرنده سرطان، کارایی یک واکسن درمانی را به شکل چشمگیری افزایش دهند.

نتایج این پژوهش در مجله علمی Science Advances منتشر شده است.

محققان واکسن مورد نظر را بر پایه ساختاری موسوم به «اسید نوکلئیک کروی» (Spherical Nucleic Acid یا SNA) طراحی کردند؛ ساختاری نانوذره‌ای که به‌طور طبیعی وارد سلول‌های ایمنی شده و آن‌ها را فعال می‌کند.

در این مطالعه، پژوهشگران تنها محل اتصال و جهت قرارگیری یک قطعه پروتئینی مشتق‌شده از HPV را تغییر دادند، بدون آن‌که ترکیبات واکسن یا دوز آن را افزایش دهند. نتایج نشان داد واکسنی که آنتی‌ژن را از طریق انتهای N (N-terminus) روی سطح نانوذره نمایش می‌دهد، پاسخ ایمنی بسیار قوی‌تری ایجاد می‌کند.

در مدل‌های حیوانی انسانی‌شده مبتلا به سرطان HPV مثبت، رشد تومور به‌طور معناداری کند شد و بقای حیوانات افزایش یافت. همچنین در نمونه‌های توموری بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن HPV مثبت، میزان تخریب سلول‌های سرطانی دو تا سه برابر افزایش پیدا کرد.

به گفته چاد ای. میرکین، پیشگام نانومدیسین و سرپرست این پژوهش، «ما نشان دادیم که ساختار واکسن به اندازه ترکیبات آن اهمیت دارد. با تنظیم دقیق معماری نانوذره، می‌توان پاسخ ایمنی قوی‌تر و سمیت کمتر ایجاد کرد.»

دکتر یوخن لورش، متخصص انکولوژی و همکار این پروژه نیز تأکید کرد این اثر «بدون افزودن ماده جدید یا افزایش دوز» و صرفاً از طریق ارائه هوشمندانه‌تر همان اجزا حاصل شده است.

 تفاوت با واکسن پیشگیری HPV

پژوهشگران یادآور شدند واکسن‌های فعلی HPV برای پیشگیری از عفونت ویروسی طراحی شده‌اند و نقشی در درمان سرطان ایجادشده ندارند. این واکسن جدید از نوع «درمانی» است و با هدف فعال‌سازی سلول‌های T کشنده CD8 برای نابودی سلول‌های سرطانی HPV مثبت توسعه یافته است.

 محدودیت‌ها و احتیاط‌ها

این تحقیق در مرحله پیش‌بالینی انجام شده و هنوز وارد فاز کارآزمایی انسانی نشده است. بنابراین درباره اثربخشی و ایمنی آن در بیماران نمی‌توان نتیجه‌گیری قطعی کرد. پژوهشگران اعلام کرده‌اند بررسی‌های بالینی آینده برای ارزیابی دقیق‌تر ضروری است.

 جمع‌بندی

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد معماری نانوذره‌ای واکسن می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در قدرت پاسخ ایمنی ضدسرطان داشته باشد. این رویکرد ممکن است در آینده مسیر طراحی واکسن‌های درمانی برای انواع مختلف سرطان را متحول کند، هرچند اثبات کارایی آن در انسان نیازمند تحقیقات بیشتر است.

✅ پرسش‌های متداول

آیا این واکسن جایگزین واکسن پیشگیری HPV است؟
خیر، این واکسن از نوع درمانی است و برای درمان سرطان طراحی شده است.

آیا این واکسن وارد مرحله انسانی شده است؟
خیر، نتایج فعلاً مربوط به مطالعات پیش‌بالینی است.

این واکسن چگونه عمل می‌کند؟
با فعال‌سازی سلول‌های T کشنده CD8 علیه سلول‌های سرطانی HPV مثبت.

آیا این روش برای سایر سرطان‌ها هم قابل استفاده است؟
پژوهشگران معتقدند این رویکرد می‌تواند برای سرطان‌های دیگر نیز توسعه یابد.

نویسنده: دکتر پوریا عادلی متخصص رادیوانکولوژی