معمای سرطان پروستات متاستاتیک: چرا محققان می‌خواهند درمان مؤثر را موقتاً متوقف کنند؟

استاندارد مراقبت کنونی در بیماران مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون (mHSPC)، تجویز مداوم درمان محرومیت آندروژنی (ADT) در ترکیب با یک مهارکننده مسیر گیرنده آندروژن (ARPI) نظیر آپالوتامید، انزالوتاماید یا آبیراترون است. اگرچه این رویکرد درمانی به بهبود چشمگیر پیامدهای بقا منجر شده، اما ماهیت مزمن و طولانی‌مدت آن، بیماران را در معرض عوارض جانبی تجمعی از جمله گرگرفتگی، خستگی، کاهش تراکم استخوان، اختلالات متابولیک و افزایش خطر حوادث قلبی-عروقی قرار می‌دهد. در این راستا، یکی از پرسش‌های بالینی اساسی که همچنان بی‌پاسخ مانده، آن است که آیا می‌توان در زیرگروهی از بیماران که پاسخ درمانی استثنایی نشان می‌دهند، درمان هورمونی را موقتاً متوقف نمود؟

کارآزمایی بالینی فاز ۲ A-DREAM (مطالعه A032101) با حمایت مالی مؤسسه ملی سرطان ایالات متحده (NCI) و تحت نظارت اتحادیه ملی کارآزمایی‌های بالینی (Alliance) طراحی شده است تا پاسخی مبتنی بر شواهد به این پرسش ارائه دهد. این مطالعه که با شناسه NCT05241860 در پایگاه ClinicalTrials.gov به ثبت رسیده، بیمارانی را وارد کرده است که پس از حداقل ۱۸ تا ۲۴ ماه درمان هورمونی شدید، به «پاسخ دراماتیک » دست یافته‌اند. این پاسخ به صورت سطح آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) کمتر از ۰.۲ نانوگرم در میلی‌لیتر و تستوسترون سرکوب‌شده (کمتر از ۵۰ نانوگرم در دسی‌لیتر) در انتهای دوره درمان تعریف می‌شود.

در این مطالعه، کلیه عوامل هورمونی شامل آگونیست‌ها یا آنتاگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین (LHRH) و ARPI به طور همزمان قطع می‌گردند و بیماران تحت پایش دقیق و برنامه‌ریزی‌شده از نظر بیوشیمیایی و رادیوگرافیک قرار می‌گیرند. هدف اولیه مطالعه، تعیین نسبت بیمارانی است که قادرند ۱۸ ماه پس از قطع کامل درمان، بدون نیاز به از سرگیری آن و با بازیابی سطح تستوسترون به محدوده طبیعی (بیش از ۱۵۰ نانوگرم در دسی‌لیتر) باقی بمانند. شایان ذکر است که در صورت افزایش PSA به بالای ۵ نانوگرم در میلی‌لیتر، شواهد رادیوگرافیک از پیشرفت بیماری، یا بروز علائم بالینی، درمان بلافاصله مجدداً برقرار خواهد شد.

به گفته دکتر آتیش چودهوری، محقق اصلی این مطالعه از مرکز سرطان دانا-فاربر، هدف غایی این کارآزمایی، ایجاد توازن میان کنترل بیماری و حفظ کیفیت زندگی بیماران است. دکتر کیتی بکرمن از Tennessee Oncology نیز این مطالعه را «پرسشی بیمارمحور که مدت‌هاست مسکوت مانده» توصیف نموده و بر این باور است که یافته‌های آن، صرف‌نظر از نتیجه، «مباحثات بالینی در درمانگاه را متحول خواهد ساخت.»

در زمان نگارش این مطلب، مطالعه در وضعیت «فعال، بدون ادامه ثبت‌نام» قرار داشته و دوره پیگیری بیماران برای دستیابی به نقطه پایانی اولیه هنوز تکمیل نشده است. با این وجود، انتظار می‌رود نتایج مقدماتی این کارآزمایی، بنیانی علمی برای طراحی مطالعات گسترده‌تر فاز ۳ فراهم آورد تا به شکلی قطعی بتوان به این سؤال راهبردی پاسخ گفت که آیا اعطای «تعطیلات درمانی» (Drug Holiday) به بیماران با پاسخ دراماتیک، انتخابی ایمن و مبتنی بر شواهد است یا خیر.