جراحی سرطان دهانه رحم؛ آیا در مراحل زودرس و کم‌خطر همیشه جراحی رادیکال لازم است؟

درمان سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه طی سال‌های اخیر به سمت یک سؤال مهم حرکت کرده است: آیا برای همه بیماران، برداشتن وسیع رحم و پارامتریوم ضروری است یا می‌توان در گروهی که خطر انتشار بیماری بسیار پایین است، جراحی محدودتر و کم‌عارضه‌تری انجام داد؟ مطالعه آینده‌نگر ConCerv یکی از مطالعات مهمی است که به این پرسش پاسخ داده است. در این مطالعه ۱۰۰ بیمار مبتلا به سرطان سرویکس در مراحل IA2 تا IB1 با تومور کمتر از ۲ سانتی‌متر، بدون درگیری عروق و لنفاتیک، با عمق تهاجم کمتر از ۱۰ میلی‌متر و حاشیه منفی کونیزاسیون وارد شدند. بیمارانی که تمایل به حفظ باروری داشتند تحت کونیزاسیون و ارزیابی غدد لنفاوی قرار گرفتند و در سایر بیماران، هیسترکتومی ساده همراه با ارزیابی غدد لنفاوی انجام شد.

نتایج قابل توجه بود؛ تنها ۵ درصد بیماران درگیری غدد لنفاوی داشتند و در بیمارانی که پس از کونیزاسیون تحت هیسترکتومی ساده قرار گرفتند، بیماری باقیمانده تنها در یک مورد مشاهده شد. با میانه پیگیری حدود ۳۶ ماه، تنها سه بیمار دچار عود شدند و میزان تجمعی عود در دو سال ۳.۵ درصد بود. همچنین در گروهی از بیمارانی که برای حفظ باروری کونیزاسیون انجام داده بودند، بارداری‌های موفق و تولد نوزاد در تعداد قابل توجهی گزارش شد.

پیام اصلی ConCerv این است که در بیمارانی که واقعاً معیارهای «کم‌خطر» را دارند، می‌توان به جراحی محافظه‌کارانه‌تر فکر کرد؛ رویکردی که می‌تواند عوارض ناشی از جراحی رادیکال، از جمله اختلالات ادراری، لنفاتیک و جنسی را کاهش دهد و در زنان جوان امکان حفظ باروری را فراهم کند. با این حال، این مطالعه یک کارآزمایی تک‌گروهی و با تعداد بیماران محدود بود و بنابراین به‌تنهایی برای تغییر تمام استانداردهای درمان کافی نیست. به‌خصوص، ارزیابی دقیق غدد لنفاوی همچنان اهمیت اساسی دارد و نتایج را نمی‌توان به بیمارانی با تومور بزرگ‌تر، LVSI مثبت یا سایر عوامل پرخطر تعمیم داد.

از سوی دیگر، باید توجه داشت که ConCerv در دوره‌ای انجام شد که موضوع جراحی کم‌تهاجمی در سرطان سرویکس نیز دستخوش تغییرات مهمی شد. بخش عمده‌ای از اعمال جراحی این مطالعه با روش کم‌تهاجمی انجام شده بود و پس از انتشار نتایج LACC، نقش جراحی کم‌تهاجمی در جراحی سرطان سرویکس به موضوعی جداگانه و بسیار مهم تبدیل شد. بنابراین، پیام ConCerv را باید مشخصاً درباره کاهش رادیکالیته جراحی در بیماران بسیار منتخب دانست، نه به‌عنوان تأییدی بر ایمنی جراحی کم‌تهاجمی رادیکال.

در نهایت، اهمیت ConCerv در تغییر یک نگاه سنتی است: در سرطان سرویکس اولیه، شاید همیشه «جراحی بیشتر» به معنای «درمان بهتر» نباشد. اگر بتوانیم با انتخاب دقیق بیمار، پاتولوژی مناسب و ارزیابی صحیح غدد لنفاوی، بیمارانی را که خطر انتشار بیماری در آنها بسیار پایین است شناسایی کنیم، می‌توان درمانی کم‌تهاجم‌تر، با عوارض کمتر و در زنان جوان با شانس حفظ باروری ارائه کرد. آینده این رویکرد البته به نتایج مطالعات تصادفی‌شده و پیگیری‌های طولانی‌تر وابسته است.

دکتر پوریا عادلی
متخصص رادیوانکولوژی