جایگاه CEA در سرطان پروستات مقاوم به کاستراسیون: از نشانگر زیستی تا پیامدهای بالینی

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان است. اغلب بیماران در مراحل اولیه به درمان‌های محرومیت از آندروژن (ADT) پاسخ می‌دهند، اما پیشرفت بیماری به سمت حالت مقاوم به کاستراسیون (CRPC) با پیش‌آگهی نامطلوب همراه است. شناسایی زیرگروه‌های تهاجمی (AVPC) اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از نشانگرهای مورد توجه، آنتی‌ژن کارسینوامبریونیک (CEA) است که اخیراً نقش آن در پیش‌بینی رفتار تهاجمی بیماری برجسته شده است.

یافته‌های مطالعه Bray و همکاران (2022) بر روی ۱۶۳ بیمار CRPC

1. شیوع بالاتر متاستاز کبدی: ۳۷.۵٪ در بیماران با CEA بالا در برابر ۱۹.۱٪ (p=0.02)

2. کاهش بقای کلی: میانگین بقا ۲۸.۷ ماه در برابر ۷۳.۲ ماه (p<0.0001)

3. تغییرات ژنتیکی خاص: افزایش تکثیر ژن‌های AR, PIK3CA, MYC, BRAF, KRAS در ctDNA

4. تفاوت با زیرگروه AVPC: تنها ۵۶.۳٪ معیارهای AVPC را داشتند و تغییرات ژنتیکی متفاوت بود

مکانیسم‌های احتمالی

• متاستاز کبدی: نقش CEA در ایجاد محیط التهابی کبد مشابه سرطان کولورکتال

• تغییرات ژنتیکی: تکثیر ژن‌های چرخه سلولی و مسیر رشد (PIK3CA, CCNE1)

• کاهش وابستگی به مسیر آندروژن: جهش کمتر در گیرنده آندروژن (AR)

کاربرد بالینی و محدودیت‌ها

• پیش‌آگهی: پیش‌بینی خطر بالاتر متاستاز کبدی و بقای کوتاه‌تر

• درمان هدفمند: امکان طراحی درمان بر اساس تغییرات KRAS یا TP53

• محدودیت‌ها: ماهیت retrospective مطالعه، ضعف ctDNA در شناسایی حذف ژن‌هایی مثل RB1 و PTEN

سخن پایانی

افزایش CEA در CRPC با متاستاز کبدی بیشتر، بقا کوتاه‌تر و تغییرات مولکولی متمایز همراه است. این نشانگر می‌تواند کلید شناسایی یک زیرگروه مولکولی خاص باشد و نیازمند بررسی بیشتر در مطالعات آینده‌نگر است.

نویسنده: دکتر پوریا عادلی، رادیوانکولوژیست