اصفهان؛ قطب طلایی رادیوتراپی و درمان سرطان در ایران

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، تاریخ پزشکی مدرن ایران، صفحات درخشان و نقاط عطف بسیاری را در دل خود جای داده است. در این میان، شهر اصفهان به عنوان یکی از کانون‌های پیشرو در حوزه سرطان‌شناسی، داستانی شنیدنی و الهام‌بخش دارد. داستانی که نقطه آغازین آن به سالیان دور و به همت و دوراندیشی مردی به نام مرحوم دکتر جعفر امامی بازمی‌گردد.

 در دورانی که بسیاری از امکانات درمانی پیشرفته در جهان، برای ما رویایی دست‌نیافتنی به نظر می‌رسید، نصب و راه‌اندازی اولین دستگاه شتاب‌دهنده خطی رادیوتراپی در اصفهان، زیر نظر دکتر امامی، نه تنها یک دستاورد، که یک انقلاب بود. این اقدام جسورانه، سنگ بنایی مستحکم برای تبدیل این شهر به یکی از قطب‌های بی‌بدیل رادیوانکولوژی در سطح ایران شد.

رادیوتراپی یا پرتودرمانی، به عنوان یکی از سه رکن اصلی درمان سرطان در کنار جراحی ودرمان‌های سیستمیک، نقشی حیاتی در کنترل موضعی تومورها، کاهش احتمال عود بیماری و حتی درمان قطعی بسیاری از سرطان‌ها ایفا می‌کند. اساس کار آن، استفاده از پرتو‌های پرانرژی برای نابودی سلول‌های سرطانی با حداقل آسیب به بافت‌های سالم اطراف است. از آن روزگار تا به امروز، اصفهان این مسیر را با شتابی قابل تحسین پیموده است.

امروزه، اصفهان با برخورداری از پیشرفته‌ترین فناوری‌های روز جهان در حوزه پرتودرمانی، می‌تواند به عنوان مقصدی برای بیماران سرطانی از سراسر کشور و حتی منطقه تبدیل‌گردد. این شهر میزبان نسل جدید دستگاه‌های شتاب‌دهنده خطی است که با قابلیت‌هایی همچون رادیوتراپی هدایت شده با تصویر IGRT و رادیوتراپی تعدیل شدۀ شدت IMRT، دقتی بی‌سابقه در هدف‌گیری تومور‌ها فراهم می‌کنند. در این تکنیک‌ها، پرتودهی با راهبری تصاویر سه‌بعدی انجام می‌شود تا کوچک‌ترین حرکت تومور در روز‌های مختلف درمان نیز لحاظ شده و پرتو دقیقاً به سلول‌های سرطانی برخورد کند. این امر عوارض جانبی را به حداقل ممکن رسانده و دوز مؤثر بیشتری را به تومور می‌رساند.

اما قله‌های فناوری در اصفهان به اینجا ختم نمی‌شود؛ حضور سیستم‌های سایبرنایف و گامانایف، اصفهان را در جرگه محدود مراکز مجهز به این دستگاه‌ها در جهان قرار داده است. این سیستم‌ها، انقلابی در درمان ضایعات داخل جمجمه‌ای، تومور‌های نخاع و حتی برخی تومور‌های بدن به شمار می‌روند. این روش‌ها امکان ارائه دوز بسیار بالا و کشنده به تومور را تنها در یک تا پنج جلسه فراهم می‌کند، آن هم بدون نیاز به برش جراحی و بیهوشی، گویی که عمل جراحی با پرتو انجام می‌شود. این دقت میلی متری، درمان ضایعاتی را که پیش از این غیرقابل دسترس یا پرخطر محسوب می‌شدند، ممکن ساخته است.

در کنار این فناوری‌های پیشرفته، براکی‌تراپی نیز به عنوان یکی ازابزار‌های درمانی قدرتمند در اصفهان جایگاه ویژه‌ای دارد. در این تکنیک، منبع پرتوزا در داخل یا مجاورت بافت سرطانی قرار می‌گیرد. این روش به ویژه در درمان سرطان‌های، سرویکس، اندومتر و برخی سرطان‌های پوست، نتایج درخشان و کم‌عارضه‌ای داشته است. براکی‌تراپی امکان رساندن دوز بسیار بالا به تومور را با افت سریع دوز در بافت‌های سالم اطراف فراهم می‌کند که این خود گواه دیگری بر بلوغ رویکرد‌های درمانی در این شهر است.

بدون تردید، این دستاورد‌های درخشان، حاصل زحمات رادیوانکولوژیست‌های متبحر شهر اصفهان است که با پشتوانه‌ای غنی از دانش و تجربه، این فناوری‌های پیچیده را در خدمت آرامش و سلامت بیماران به کار میگیرند. امروز اصفهان، نه تنها در عرصه تاریخ و فرهنگ، که در میدان مبارزه با سرطان نیز سربلند و پیشگام است و میراث دکتر جعفر امامی و سایر بزرگان این رشته همچون دکتر عباس گوکی زاده را با اقتداری هرچه تمام‌تر، به نسل‌های آینده منتقل می‌کند.

دکتر پوریا عادلی؛ رادیوانکولوژیست