پرتودرمانی نقطه‌زن چیست؟

به گزارش گروه سرطان، سرطان نیوز، دکتر پوریا عادلی، متخصص رادیوانکولوژی، درباره اصطلاح «رادیوتراپی نقطه‌زن» که امروزه در فضای مجازی زیاد شنیده می‌شود، توضیح داد و گفت: «این اصطلاح بیشتر در فضای مجازی رواج یافته و در واقع همان روش درمانی ابلاغ‌شده‌ای است که ما آن را با نام IMRT (پرتودرمانی با شدت تعدیل‌شده) می‌شناسیم.»

تکامل پرتودرمانی از روش‌های سنتی تا IMRT

وی افزود: «از زمانی که پرتودرمانی به‌عنوان یکی از روش‌های اساسی درمان سرطان، در کنار جراحی و شیمی‌درمانی مطرح شد، هدف اصلی این بود که حداکثر دوز اشعه به بافت‌های سرطانی برسد، درحالی‌که بافت‌های سالم کمترین میزان اشعه را دریافت کنند.»

دکتر عادلی در توضیح روند تکامل پرتودرمانی گفت: «در گذشته، پرتودرمانی به‌صورت دو‌بعدی انجام می‌شد. در این روش، پزشک با استفاده از مارکرهای استخوانی، محل موردنظر را مشخص می‌کرد و دستگاه پرتودرمانی اشعه را به آن نقطه ارسال می‌کرد. اما این روش باعث می‌شد که بسیاری از بافت‌های سالم نیز تحت تأثیر اشعه قرار بگیرند.»

به گفته این متخصص، «پس از آن، روش پرتودرمانی سه‌بعدی کانفورمال (3D-CRT) توسعه یافت. در این روش، با استفاده از سی‌تی‌اسکن، هم محل تومور و هم ارگان‌های حساس مشخص شده و میزان دریافت اشعه در هر بافت تعیین می‌شود. این بهینه‌سازی به کمک نرم‌افزارهای تخصصی انجام می‌شود.»

IMRT؛ روشی پیشرفته برای درمان هدفمند سرطان

دکتر عادلی با اشاره به محدودیت‌های روش‌های قبلی گفت: «در روش سه‌بعدی کانفورمال، امکان تنظیم دوز اشعه در قسمت‌های مختلف تومور یا بافت‌های سالم وجود نداشت و اشعه به‌صورت یکنواخت به بدن بیمار منتقل می‌شد. این امر باعث شد تا روش پیشرفته‌تری با نام IMRT (Intensity-Modulated Radiation Therapy) یا پرتودرمانی با شدت تعدیل‌شده جایگزین پرتودرمانی سه‌بعدی شود.»

وی ادامه داد: «در روش IMRT، با استفاده از کلیماتورهای چندبرگی خاص، می‌توانیم میزان اشعه‌ای را که به تومور و بافت‌های سالم می‌رسد، تنظیم کنیم. این فناوری باعث می‌شود که بافت‌های سرطانی دوز بیشتری از اشعه دریافت کنند، درحالی‌که بافت‌های سالم در امان بمانند.»

کدام بیماران کاندیدای روش IMRT هستند؟

دکتر عادلی تصریح کرد: «اگرچه در بسیاری از موارد روش IMRT گزینه ایده‌آلی برای بیماران محسوب می‌شود، اما در برخی موارد، پس از اجرای این روش، ممکن است پزشک به این نتیجه برسد که با توجه به هزینه کمتر و نتایج مشابه، روش سه‌بعدی کانفورمال جایگزین IMRT شود.»

دسترسی بیماران به روش‌های نوین پرتودرمانی در ایران

وی در پایان خاطرنشان کرد: «خوشبختانه امروزه روش‌های پیشرفته پرتودرمانی در کشور، به‌ویژه در اصفهان، در دسترس بیماران قرار دارد و می‌توان از این تکنیک‌های نوین برای درمان سرطان بهره برد.»