هوش مصنوعی و آینده غربالگری سرطان پستان

با گسترش استفاده از هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) در پزشکی، حوزه سرطان پستان نیز شاهد تحولات قابل توجهی بوده است. به گفته دکتر آرتورو لوایزا-بونیلا، رئیس سیستم‌محور هماتولوژی و انکولوژی دانشگاه سنت لوک، یکی از مهم‌ترین گام‌های جدید، اعتبارسنجی غربالگری سرطان پستان در سطح جمعیت است.

وی توضیح داد که پژوهشگران در کشورهای مختلف در حال اجرای کارآزمایی‌های بالینی برای استفاده از AI در تشخیص زودهنگام سرطان از طریق ماموگرافی هستند. علاوه بر این، هوش مصنوعی به‌طور فزاینده‌ای در آزمایش‌های ژنومیک و بیومارکرها نیز به کار گرفته می‌شود.

 پیش‌بینی عود بیماری با مدل‌های پیشرفته

بر اساس داده‌های ارائه‌شده در کنفرانس سرطان پستان سن‌آنتونیو ۲۰۲۵، معماری‌های مبتنی بر ترنسفورمر (Transformer-based architectures) قادرند خطر عود سرطان را پیش‌بینی کرده و بیمارانی را شناسایی کنند که ممکن است به غربالگری‌های بیشتر یا بررسی عوامل ژنتیکی زمینه‌ای نیاز داشته باشند.

 نقش رادیومیکس در تصمیم‌گیری درمانی

یکی از کاربردهای نوین AI، استفاده از رادیومیکس (Radiomics) است؛ روشی که با استخراج داده‌های پیچیده از تصاویر سی‌تی‌اسکن (CT Scan)، احتمال پاسخ بیمار به درمان‌هایی مانند هورمون‌درمانی (Endocrine Therapy) را ارزیابی می‌کند.

به گفته این متخصص، داده‌های به‌دست‌آمده از کارآزمایی‌های بالینی بزرگ مانند مطالعه فاز ۳ TAILORx نقش کلیدی در اعتبارسنجی این مدل‌ها داشته‌اند و زمینه را برای استفاده بالینی کنترل‌شده از آن‌ها فراهم کرده‌اند.

 محدودیت‌ها و احتیاط‌ها

کارشناسان تأکید می‌کنند که اگرچه نتایج اولیه امیدوارکننده است، اما مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی همچنان نیازمند اعتبارسنجی بیشتر در محیط‌های واقعی بالینی هستند و نباید جایگزین قضاوت پزشک شوند.

 جمع‌بندی

هوش مصنوعی و رادیومیکس در حال تبدیل شدن به ابزارهای مکمل در غربالگری و درمان سرطان پستان هستند؛ ابزارهایی که می‌توانند به شخصی‌سازی درمان، کاهش غربالگری‌های غیرضروری و بهبود تصمیم‌گیری‌های بالینی کمک کنند، هرچند مسیر پژوهش و ارزیابی آن‌ها همچنان ادامه دارد.