نقشه راه توسعه هوش مصنوعی در عرصه سلامت ایران

به گزارش گروه بهداشت و درمان سرطان نیوز، سلامت دیجیتال و به ویژه هوش مصنوعی، امروزه نه یک انتخاب، که یک ضرورت راهبردی برای ارتقای کیفیت، عدالت و کارآیی نظام سلامت است. ایران با برخورداری از زیرساخت‌های نسبتاً گسترده بهداشتی درمانی، نیروی انسانی متخصص و دانش فنی قابل توجه، در آستانه تحولی بزرگ قرار دارد؛ تحولی که می‌تواند سلامت را از بیمارستان‌ها به خانه‌ها ببرد و خدمات تشخیصی و درمانی را در دسترستر کند. اما رسیدن به این چشم‌انداز، نیازمند نقشه‌راهی ملی، منسجم و عملیاتی است که با الهام از تجارب جهانی و متناسب با  نیاز بومی کشور و با تاکید بر توان بی بدیل پزشکی کشور طراحی شده باشد.

نقشه راه پیشنهادی توسعه هوش مصنوعی در سلامت ایران باید بر سه پایه استوار باشد: زیرساخت، توانمندسازی و حکمرانی. ابتدا باید زیرساخت‌های داده و ابرمحاسبات ملی به‌صورت متمرکز و امن فراهم شود تا امکان گردآوری، ذخیره و پردازش کلان‌داده‌های سلامت در مقیاس ملی فراهم آید. بدون داده استاندارد، تمیز و قابل دسترس، هیچ مدل هوشمندی قابل آموزش یا استقرار نیست. این امر مستلزم ایجاد «مرکز ملی داده‌های سلامت» با رعایت کامل حریم خصوصی و اصول اخلاقی است.

در گام دوم، توانمندسازی نیروی انسانی و توسعه اکوسیستم نوآوری در اولویت قرار گیرد. آموزش پزشکان، پرستاران و تکنسین‌ها برای کار با ابزار‌های هوشمند، حمایت از استارتاپ‌های سلامت دیجیتال و ایجاد شبکه‌های همکاری بین دانشگاه‌های پزشکی، مراکز تحقیقاتی و صنعت، از ارکان کلیدی این بخش است. پروژه‌های پایلوت در حوزه‌های پرنیاز مانند «غربالگری خودکار سرطان‌های شایع با استفاده از هوش مصنوعی»، «پزشکی از راه دور برای مناطق محروم» و «پیش‌بینی اپیدمی‌ها با تحلیل داده‌های بهداشتی» می‌توانند هم اثربخشی سریع داشته باشند و هم اعتماد سیاستگذاران و جامعه را جلب کنند.

سومین و حیاتی‌ترین رکن، حکمرانی هوشمند و آینده‌نگر است. تشکیل «شورای عالی هوش مصنوعی در سلامت» متشکل از نمایندگان وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و حقوقدانان می‌تواند تضمین‌کننده تدوین سیاست‌های هماهنگ، رگولاتوری مناسب و استاندارد‌های ملی باشد. قوانین شفاف در مورد مسئولیت‌پذیری، برچسب‌گذاری مدل‌های تشخیصی و حفظ حریم خصوصی داده‌های حساس سلامت، باید به سرعت تدوین و ابلاغ شوند.

ایران می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی و همکاری‌های هدفمند بین‌المللی  که هم‌اکنون در حال پیشروی در این عرصه هستند به جایگاه منطقه‌ای و جهانی شایسته‌ای در حوزه سلامت دیجیتال دست یابد. اما زمان برای اقدام اکنون است. هوش مصنوعی منتظر نمی‌ماند.

نویسنده: دکتر پوریا عادلی، متخصص رادیوانکولوژی