راهنمای ۲۰۲۵ ارزیابی بیماران سرطان ریه قبل درمان

معرفی راهنمای بالینی جدید ارزیابی بیماران سرطان ریه

به‌عنوان یک رادیوانکولوژیست که روزانه با بیماران سرطان ریه در ارتباط هستم، مطالعه آخرین راهنمای بالینی مشترک انجمن تنفسی اروپا و انجمن جراحان قفسه سینه اروپا که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده است، از جهات متعدد برای من جالب و حائز اهمیت بود. این سند که حاصل کار گروهی گسترده از متخصصین رشته‌های مختلف و نمایندگان بیماران است، رویکردی کاملاً جامع و چندجانبه به موضوع ارزیابی بیماران کاندید درمان سرطان ریه دارد.

گسترش دامنه ارزیابی به درمان‌های غیرجراحی

آنچه در این راهنما بیش از همه برای من به‌عنوان متخصص رادیوانکولوژی برجسته بود، گسترش دامنه توصیه‌ها به درمان‌های غیرجراحی در مقایسه با نسخه قبلی در سال ۲۰۰۹ است. این نشان‌دهنده تحول چشمگیر درک ما از اهمیت ارزیابی دقیق بیماران پیش از هر نوع درمان است، چه این درمان جراحی باشد، چه رادیوتراپی و چه ترکیبی از روش‌ها.

نقش DLCO در ارزیابی بیماران کاندید رادیوتراپی

از منظر تخصصی، توصیه به اندازه‌گیری ظرفیت انتشار ریه برای منوکسید کربن (DLCO) در بیماران کاندید رادیوتراپی یا کمو‌رادیوتراپی همزمان، اگرچه با اطمینان مشروط ارائه شده، نقطه عطفی محسوب می‌شود.

ارتباط DLCO با بقای کلی بیماران

درک این نکته که مقادیر پایین‌تر DLCO با کاهش بقای کلی و افزایش خطر پنومونیت ناشی از پرتو مرتبط است، می‌تواند در تصمیم گیری بالینی به ما کمک کند تا با دید بازتری بیماران را انتخاب کرده و در مورد خطرات درمان با آن‌ها صحبت کنیم.

محدودیت‌ها در تعیین آستانه قطعی DLCO

هرچند نویسندگان تأکید می‌کنند که داده‌های کافی برای تعیین یک آستانه قطعی که زیر آن رادیوتراپی منع شود وجود ندارد، اما همین آگاهی از وجود ارتباط می‌تواند ما را در اتخاذ تدابیر احتیاطی بیشتر و پیگیری دقیق‌تر بیماران پرخطر راهنمایی کند.

اهمیت ارزیابی مجدد عملکرد ریوی پس از درمان

نکته ارزشمند دیگر، تأکید بر ارزیابی مجدد عملکرد ریوی پس از درمان‌ است.

نقش درمان‌های نئوادجوانت در تغییر عملکرد ریه

در عصری که استفاده از درمان‌های نئوادجوانت به سرعت در حال گسترش است، این توصیه اهمیت ویژه‌ای می‌یابد. کاهش عملکرد ریوی ناشی از درمان‌ می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی بر خطرات جراحی بعدی تأثیر بگذارد و نادیده گرفتن آن می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های نادرست منجر شود.

حرکت به سمت پزشکی بیمار-محور در ارزیابی سرطان ریه

از منظر جامع‌نگر، توجه ویژه این راهنما به جنبه‌های فراتر از پارامترهای صرفاً فیزیولوژیک برای من بسیار خوشایند بود.

اهمیت ارزیابی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (HRQoL)

توصیه به جمع‌آوری سیستماتیک داده‌های کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (HRQoL) از طریق پرسشنامه‌های معتبر، ارزیابی وضعیت تغذیه و سنجش ناتوانی همگی نشان از حرکت به سمت پزشکی بیمار-محور دارد.

نقش کیفیت زندگی در تصمیم‌گیری درمانی

این رویکرد با باور من به اینکه درمان موفق تنها به کنترل تومور خلاصه نمی‌شود و حفظ کیفیت زندگی بیمار نیز به همان اندازه اهمیت دارد، کاملاً همسوست.

جایگاه تست ورزش قلبی-تنفسی (CPET) در ارزیابی بیماران

توصیه به ارجاع بیماران با عملکرد ضعیف در تست‌های ساده میدانی (مانند تست شش دقیقه راه رفتن) به تست ورزش قلبی-تنفسی (CPET) برای ارزیابی دقیق‌تر، یک زنجیره منطقی و عملی را تشکیل می‌دهد.

مزایای رویکرد پلکانی در ارزیابی عملکرد بیماران

این رویکرد پلکانی از تست‌های ساده به پیچیده‌تر، هم از نظر هزینه و هم از نظر دسترسی، بسیار هوشمندانه طراحی شده است.

کاربرد عملی راهنما در جلسات تیم چندتخصصی (MDT)

جداول ارائه شده در انتهای مقاله که تعریف بیماران پرخطر را برای جراحی، رادیوتراپی و درمان سیستمیک خلاصه کرده‌اند، ابزارهای عملی بسیار مفیدی هستند که می‌توانند در جلسات multidisciplinary team (MDT) به‌کار گرفته شوند.

نقش بیماری بینابینی ریه (ILD) در تصمیم‌گیری درمانی

برای مثال، دانستن این نکته که وجود بیماری بینابینی ریه (ILD) یک عامل خطر نسبی (در صورت پایدار بودن) تا تقریباً مطلق (در صورت پیشرونده بودن) برای رادیوتراپی محسوب می‌شود، می‌تواند در مشورت با متخصصین ریه و اتخاذ بهترین تصمیم برای بیمار بسیار راهگشا باشد.

جمع‌بندی: تحول اساسی در ارزیابی بیماران سرطان ریه

در مجموع، این راهنمای بالینی جدید نه‌تنها یک به‌روزرسانی ساده، بلکه یک جهش کیفی در رویکرد به ارزیابی بیماران سرطان ریه است. این سند با نگاهی جامع و با در نظر گرفتن شواهد جدید و نیازهای واقعی بالینی، مسیری روشن را برای انتخاب هوشمندانه‌تر بیماران جهت درمان‌ ترسیم می‌کند.

به‌عنوان یک رادیوانکولوژیست، استفاده از این توصیه‌ها در کنار سایر همکاران در تیم چندتخصصی را گامی مؤثر در جهت ارائه مراقبت بهتر به بیماران می‌دانم.

منبع

Brunelli A, Hardavella G, Huber RM, et al. European Respiratory Society and European Society of Thoracic Surgeons clinical practice guideline on fitness for curative intent treatment of lung cancer. Eur Respir J 2025; 66: 2500156

نویسنده:دکتر پوریا عادلی متخصص‌ رادیوانکولوژی