نوشابه‌های رژیمی، دیابت و پیوند پنهان با سرطان

به گزارش گروه غذا و دارو سرطان نیوز، مصرف نوشابه‌های رژیمی سال‌ها به‌عنوان جایگزینی سالم‌تر برای نوشیدنی‌های قندی معرفی می‌شد، اما پژوهش جدید منتشرشده در مجله «دیابت و متابولیسم» نشان می‌دهد که حتی یک قوطی نوشابه رژیمی در روز می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را تا ۳۸ درصد افزایش دهد. این یافته نگرانی‌های مهمی را در حوزه سلامت عمومی و به‌ویژه انکولوژی ایجاد کرده است.

 دکتر پوریا عادلی، رادیوانکولوژیست، در گفت‌وگویی اختصاصی تأکید می‌کند که دیابت و چاقی دو عامل خطر اصلی در بروز بسیاری از سرطان‌ها محسوب می‌شوند و هر عاملی که احتمال ابتلا به دیابت را افزایش دهد، به‌طور غیرمستقیم مسیر سرطان را هموار می‌کند.

او با اشاره به مکانیسم‌های احتمالی شامل مقاومت به انسولین و تغییر در میکروبیوم روده، هشدار می‌دهد که جایگزین کردن نوشابه‌های قندی با نوشیدنی‌های رژیمی لزوماً انتخاب سالم‌تری نیست و اصلاح سبک زندگی و بازآموزی ذائقه بهترین راه پیشگیری از بیماری‌های متابولیک و سرطان است.

در ادامه گفتگوی دکتر پوریا عادلی را می‌خوانیم

پژوهش تازه‌ای که به تازگی در مجله «دیابت و متابولیسم» منتشر شده، نشان می‌دهد که نوشیدن حتی یک قوطی نوشابه رژیمی در روز می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را تا ۳۸ درصد افزایش دهد. به عنوان یک متخصص سرطان‌شناسی، دیدگاه شما درباره این یافته چیست؟

سلام و سپاس از شما. این یافته، بسیار قابل تامل و از جنبه‌های مختلفی مهم است. ما در سرطان‌شناسی همواره به دنبال درک عوامل خطر هستیم که نه تنها مستقیم باعث سرطان می‌شوند، بلکه با ایجاد بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و چاقی، بستر را برای ابتلا به سرطان فراهم می‌کنند. دیابت نوع ۲ به‌طور مستقل یک عامل خطر ثابت‌شده برای چندین نوع سرطان از جمله سرطان‌های پستان، روده بزرگ، لوزالمعده و کبد است. بنابراین، هر عاملی که خطر دیابت را به این میزان افزایش دهد، به طور غیرمستقیم، اما بسیار قوی، نگرانی‌های حوزه سرطان را نیز افزایش می‌دهد.

 نکته جالب این پژوهش این بود که این خطر برای نوشیدنی‌های رژیمی حتی از نوشیدنی‌های قندی هم بیشتر گزارش شده است. دلیل این امر از نظر علمی چیست؟

این همان بخش متناقض‌نما و کلیدی ماجراست. همانطور که در پژوهش اشاره شده، وقتی وزن بدن را در محاسبه قرار می‌دهند، ارتباط نوشیدنی‌های قندی با دیابت تا حد زیادی از بین می‌رود که نشان می‌دهد عامل اصلی، کالری و چاقی ناشی از آن است. اما در مورد شیرین‌کننده‌های مصنوعی، حتی با در نظر گرفتن وزن بدن، این خطر پابرجاست. این به ما می‌گوید که میکانیسم‌های دیگری وجود دارد.

از نظر فیزیولوژیک، دو توضیح اصلی وجود دارد: ۱. اختلال در پاسخ انسولین: برخی شیرین‌کننده‌ها مانند آسپارتام، می‌توانند همان پاسخ انسولینی را که قند ایجاد می‌کند، در بدن تحریک کنند. وقتی بدن به طور مکرر در پاسخ به یک طعم شیرین، انسولین ترشح می‌کند ولی در واقع قندی دریافت نمی‌کند، به مرور زمان ممکن است به «مقاومت به انسولین» منجر شود که اساس ابتلا به دیابت نوع ۲ است. ۲. تغییر در فلور نرمال

روده: این مورد از نظر من بسیار جالب است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند این شیرین‌کننده‌ها می‌توانند ترکیب باکتری‌های مفید روده (میکروبیوم) را به هم بزنند و منجر به وضعیتی به نام "عدم تحمل گلوکز" شوند. از آنجایی که سلامت روده و التهاب سیستمیک ارتباط مستقیمی با هم دارند، این اختلال می‌تواند نه تنها زمینه‌ساز دیابت، که یک محیط التهابی مساعد برای رشد سلول‌های سرطانی نیز فراهم کند.

پس با این حساب، آیا می‌توان گفت شیرین‌کننده‌های مصنوعی مستقیماً در خطر سرطان هم نقش دارند؟

در حال حاضر، ما می‌توانیم با قطعیت بگوییم که آنها یک عامل خطر غیرمستقیم و نیرومند هستند. دیابت و چاقی دو غول بزرگ در مسیر ابتلا به سرطان هستند. حالا اگر عاملی این دو را تقویت کند، قطعاً در همه‌گیری‌شناسی سرطان نقش دارد. در مورد ارتباط مستقیم، تحقیقات در حال انجام است. برخی مطالعات اخیر، این ترکیبات را با مشکلات سلامت مغز و آسیب‌های قلبی-عروقی مرتبط دانسته‌اند که همگی می‌توانند بر سلامت کلی و حتی پاسخ به درمان سرطان تأثیر بگذارند. اما برای اثبات رابطه علت و معلولی مستقیم، به داده‌های طولانی‌مدت‌تر و مطالعات سازوکارمحور بیشتری نیاز داریم.

پیام کلیدی شما به عنوان یک پزشک برای مردم و به ویژه بیماران سرطانی یا افرادی که در معرض خطر هستند چیست؟

پیام من این است: "هرچه کمتر دستکاری شده، ایمن‌تر". ما سال‌ها فکر می‌کردیم جایگزین کردن شکر با این شیرین‌کننده‌ها یک پیروزی است، اما به نظر می‌رسد تنها جایگزین کردن یک مشکل با مشکل دیگر و حتی پیچیده‌تر است. بهترین راهکار، بازآموزی ذائقه ماست. به جای تکیه بر نوشیدنی‌های رژیمی، مصرف آب، دوغ، و آبمیوه‌های طبیعی (در حد متعادل و محدود) را توصیه می‌کنم. برای بیماران سرطانی که ممکن است به دلایل مختلف نیاز به دریافت کالری و مواد مغذی داشته باشند، این تصمیم‌گیری باید حتماً تحت نظر پزشک معالج انجام شود تا بین سود و زیان بالقوه کلیه اجزا مواد غذایی تعادل برقرار شود.

و در سطح سیاست‌گذاری؟

همانطور که پژوهش مورد اشاره شما نشان می‌دهد، ما نیاز به یک نگرش جامع‌تر داریم. مالیات بر نوشیدنی‌های قندی قدم خوبی است، اما اگر مردم به سمت گزینه‌های رژیمی که خودشان خطرات بالقوه‌ای دارند هجوم ببرند، مشکل حل نشده است. سیاست‌ها باید بر آموزش همگانی، برچسب‌گذاری هوشمندتر و تشویق صنایع غذایی برای یافتن جایگزین‌های واقعاً سالم متمرکز شوند. پیشگیری از سرطان از سفره‌های مردم شروع می‌شود.