مطالعه جدید: آسپارتام ممکن است به مغز و قلب آسیب بزند

آسپارتام یکی از پرکاربردترین شیرین‌کننده‌های مصنوعی جهان است که در نوشابه‌های رژیمی، آدامس‌های بدون قند، لبنیات کم‌کالری و حتی برخی داروها یافت می‌شود. میلیون‌ها نفر برای کاهش مصرف قند به این ماده روی آورده‌اند، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این انتخاب ممکن است بدون هزینه نباشد.

بر اساس مطالعه‌ای که در مجله علمی Biomedicine & Pharmacotherapy منتشر شده، پژوهشگران اسپانیایی اثرات مصرف طولانی‌مدت آسپارتام را در دوزی بسیار پایین و نزدیک به الگوی مصرف روزمره بررسی کرده‌اند؛ رویکردی که برخلاف بسیاری از مطالعات پیشین، به شرایط واقعی زندگی نزدیک‌تر است.

 جزئیات مطالعه و دوز مصرفی

در این پژوهش یک‌ساله، موش‌ها روزانه دوزی معادل ۷ میلی‌گرم آسپارتام به ازای هر کیلوگرم وزن بدن دریافت کردند؛ مقداری که تنها حدود یک‌ششم حد مجاز مصرف روزانه تعیین‌شده توسط سازمان‌هایی مانند World Health Organization، European Medicines Agency و U.S. Food and Drug Administration است.

اثرات نگران‌کننده بر مغز

با استفاده از تصویربرداری PET، پژوهشگران مصرف گلوکز در مغز حیوانات را پایش کردند. نتایج نشان داد پس از تنها دو ماه، مصرف گلوکز در مغز موش‌های دریافت‌کننده آسپارتام دو برابر گروه کنترل شد؛ نشانه‌ای از فعالیت بیش‌ازحد و استرس متابولیک.

اما این وضعیت پایدار نماند. با ادامه مصرف، مغز وارد مرحله‌ای از «خاموشی انرژی» شد و پس از ده ماه، مصرف گلوکز به نصف مقدار طبیعی کاهش یافت. تحلیل‌های شیمیایی نیز افزایش ۲٫۵ برابری لاکتات مغزی را نشان داد؛ علامتی از ناکارآمدی سلول‌های عصبی در تأمین انرژی.

این اختلالات متابولیک با تغییرات رفتاری همراه بود. موش‌ها کندتر حرکت می‌کردند، محیط را کمتر کاوش می‌کردند و در آزمون‌های یادگیری و حافظه، عملکرد ضعیف‌تری داشتند؛ به‌طوری که برخی پس از هشت ماه حتی قادر به تکمیل آزمون‌ها نبودند.

پیامدهای قلبی؛ یافته‌ای تازه

مطالعه نشان داد اثرات آسپارتام تنها به مغز محدود نیست. بررسی‌ها حاکی از ضخیم‌شدن خفیف عضله قلب بود؛ تغییری که می‌تواند کارایی پمپاژ خون را کاهش دهد و اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها، از جمله مغز، را مختل کند.

به گفته پژوهشگران، این نخستین مطالعه‌ای است که تغییرات ساختاری و عملکردی قلب را در ارتباط با مصرف آسپارتام نشان می‌دهد؛ موضوعی که نیازمند توجه جدی‌تر است.

تناقض «بدون قند»

نکته قابل تأمل آن است که آسپارتام در این مطالعه موجب کاهش حدود ۲۰ درصدی ذخایر چربی شد؛ همان هدفی که بسیاری از مصرف‌کنندگان به‌دنبال آن هستند. با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند که این سود ظاهری ممکن است با بهای آسیب‌های عصبی و قلبی همراه باشد.

 چه باید کرد؟

نویسندگان مطالعه تأکید می‌کنند که این نتایج به‌تنهایی برای قضاوت قطعی درباره انسان کافی نیست، اما زنگ خطری جدی محسوب می‌شود. آن‌ها خواستار بازنگری در حدود ایمنی فعلی و انجام مطالعات انسانی بلندمدت شده‌اند.

تا زمان روشن‌تر شدن شواهد، کارشناسان توصیه می‌کنند:

• مصرف محصولات حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی به استفاده گهگاهی محدود شود

• ذائقه به‌تدریج به طعم‌های کم‌شیرین عادت داده شود

• برچسب مواد غذایی با دقت بررسی شود

• در صورت امکان، از گزینه‌های طبیعی با اعتدال استفاده شود

 جمع‌بندی اطلاع‌رسان

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که «دوز کم» الزاماً به‌معنای «خطر کم» نیست، به‌ویژه زمانی که مصرف یک ماده به‌صورت روزانه و بلندمدت انجام شود. اثرات ظریف اما تجمعی تغذیه بر بدن می‌تواند در گذر زمان به پیامدهای مهمی منجر شود؛ موضوعی که نیازمند بازنگری در عادت‌های مصرفی ماست.

 (E-E-A-T)

منبع خبر: مجله علمی Biomedicine & Pharmacotherapy

این خبر صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی منتشر شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی تخصصی نیست. نتایج ارائه‌شده مبتنی بر مطالعات حیوانی است و برای نتیجه‌گیری قطعی درباره انسان، به تحقیقات بالینی بلندمدت نیاز است.