علت بالا رفتن آمار کرونا در برخی کشور‌های جهان چیست؟

به گزارش سرطان نیوز، حسن رودگری، مدیر پژوهش سازمان نظام پزشکی ایران و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به سوالات خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان درباره علت بالا بودن موارد در برخی کشور‌های جهان وجود سویه جدید توضیح داد.

سویه در گردش در دنیا کدام است؟

الان ماه‌ها است که سویه امیکرون تبدیل به واریانت غالب در اکثر کشور‌های جهان شده؛ هرچند تدریجا از میزان شیوع آن به دلیل بالا رفتن پوشش واکسیناسیون کاسته شده بود، اما زیرسویه‌های آن (subvariants) متفاوتند. اخیرا دو نوع جدیدترش منجر به افزایش ابتلا در برخی نقاط جهان شده و نگرانی‌هایی را برانگیخته اند.

در مورد دو زیرسویه BA.۴ و BA.۵ که از ژانویه ۲۰۲۲ (حدود دی) دیده شده، در آفریقای جنوبی گسترش یافته و در حال ورود به کشور‌های دیگر است؛ در همان زمان توضیحاتی دادیم. اکنون آمار ابتلا به این دو سویه یک افزایش ابتلا در کشور‌هایی همچون آلمان (۳۶،۰۰۰هزار نفر میانگین هفتگی)، آفریقای جنوبی (۲،۰۳۴)، بوتسوانا (۱۴۳)، آمریکا (۱۰۶،۷۵۷) و دانمارک (۴۷۱) را نشان می‌دهند. در حال حاضر در آفریقای جنوبی بیش از ۹۰٪ ابتلا‌های جدید از نوع این دو سویه جدید هستند. در حالی که طبق اطلاعات کوو اسپکتروم که از GSAID برگرفته است، ۷۰٪ آن‌ها BA.۴ و ۲۲٪ نیز BA.۵ هستند. در جهان به طور میانگین هفتگی حدود ۴۷۰ هزار ابتلا داریم که مرگ و میر آن ۱۴۲۳ نفر است.

چرا در آمریکا موارد ابتلا نسبت به سایر کشور بیشتر است؟

در آمریکا سویه Stealth کماکان غالب و در عین حال تعداد مبتلایانش در حال کاهش بود؛ اما گزارشاتی از گسترش BA.۴ و BA.۵ می‌رسد که پیش بینی می‌شود تبدیل به سویه غالب شوند. هرچند فعلا فقط ۷٪ موارد را تشکیل می‌دهند، اما به نسبت هفته گذشته نزدیک به ۸۰٪ افزایش موارد ناشی از این دو سویه گزارش شده است. البته این دو سویه امیکرون جدید و ناشناخته نیستند؛ اما موضوع نگران کننده افزایش میزان ابتلا است که باید دلیل آن مشخص شود.

علائم و راه تشخیص سویه در گردش در آمریکا چیست؟

به لحاظ علائم بالینی این دو سویه جدید بسیار شبیه امیکرون رایج هستند و شدت بیماری ناشی از آن‌ها نیز شبیه امیکرون Stealth است که عمدتا شامل سرفه، خستگی مفرط، احتقان بینی و حلق و آبریزش بینی است.

گفتنی است که تست‌های تشخیصی رایج برای کووید۱۹ همانند PCR می‌توانند وجود سویه‌های BA.۴ و BA.۵ را نیز شناسایی کنند؛ هرچند سویه قبلی BA.۲ به سختی در تست PCR شناسایی می‌شد.

در این دو سویه جهش‌های ژنتیکی واقع شده اند که باعث می‌شوند از BA.۲.۱۲.۱ تمایز یابند هرچند به BA.۱ نزدیکترند. این جهش‌های ژنتیکی توان ورود به سلول آن‌ها را زیاد کرده و بنابراین قدرت سرایت پذیری بیشتری به آن‌ها می‌دهد و یا به آن‌ها فرصت فرار از ایمنی واکسن و یا ایمنی ناشی از ابتلای قبلی را می‌دهد.

مطالعات نشان می‌دهند ایمنی واکسن در مقابل آن‌ها قوی‌تر از ایمنی ناشی از ابتلای قبلی است. از طرفی یکی از جهش‌های آنان به نام L۴۵۲R شبیه واریانت معروف و خطرناک دلتا است؛ بنابراین ابتلای قبلی به دلتا می‌تواند ایمنی بیشتری نسبت به سایر ابتلا‌ها در مقابل BA.۴ و BA.۵ بدهد. ضمنا هر دوی آن‌ها یک جهش ژنتیکی به نام F۴۸۶V دارند که در نزدیکی اتصال پروتئین S به سلول انسانی اثر می‌گذارد که از عوامل سرایت پذیری بیشتر و فرار از ایمنی است.

راهکار محافظت در برابر سویه‌های جدید کرونا که ممکن است به وجود آیند، چیست؟

کماکان دریافت دوز‌های تعیین شده واکسن و رعایت پروتکل‌های بهداشتی رایج مهمترین راه‌های پیشگیری هستند؛ بنابراین توصیه اکید برای دریافت دوز سوم می‌شود تا به پوشش مناسب تری از ایمنی عمومی برسیم. واکسن شاید در مقابل این دو سویه به اندازه سویه‌های دیگر برای عدم ابتلا اثرگذار نباشد؛ چون این دو سویه ۴/۲ برابر فرار از ایمنی بیشتری نسبت به امیکرون BA.۱ دارند، اما قطعا از شدت بیماری، بستری و مرگ و میر می‌کاهد.

در هر حال سویه‌های BA.۴ و BA.۵ در حال گسترش هستند و شاهد افزایش مجدد میزان ابتلا در کشور‌هایی هستیم که آمار ابتلا کاهش یافته بود.

احتمال وقوع موج جدید کرونا در جهان چقدر است و چه باید کرد؟

نتیجه می‌گیریم احتمالا باید منتظر یک موج جدید از کووید۱۹ در جهان باشیم که شاید به خطرناکی امواج پارسال که توسط دلتا ایجاد شد، نباشد؛ اما کماکان برای واکسن نزده ها، واکسن ناقص زده‌ها، گروه‌های پرخطر و افراد مسن خطرناک محسوب می‌شود. طبیعا دوباره با افزایش بستری و افزایش نسبی مرگ و میر مواجه شویم. پس هم مردم به رعایت بهداشت ادامه دهند و به دنبال تکمیل واکسیناسیون باشند، به خصوص افراد بالای ۵۰ سال و مبتلایان به بیماری‌های زمینه ای، هم دولت‌ها آمادگی داشته و احتمال دهند برخی مراکز کنترل و درمان کووید۱۹ مجددا نیاز به بازگشایی پیدا کنند. شاید دوران پرخطر پاندمی کرونا گذشته باشد، اما دورانش به طور کلی خاتمه یافته محسوب نمی‌شود.