فرسودگی شغلی در انکولوژی: تهدیدی برای سلامت پزشکان و کیفیت مراقبت‌های سرطان

مطالعه اخیر منتشر شده در مجله Gynecological Cancer تحت عنوان "آیا تغییر کل سیستم ممکن است؟ امیدوارم چنین باشد" که توسط هانا پیرس و همکارانش در مراکز معتبر دانشگاهی بریتانیا انجام شده، به بررسی رفتارهای محیط کاری و فرسودگی شغلی در بین متخصصان انکولوژی زنان پرداخته است. این پژوهش ملی که با مشارکت متخصصان از مراکز مختلف از جمله کالج سلطنتی لندن انجام شده، تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت سلامت روانی این جامعه ارائه داده است.

یافته‌های این تیم تحقیقاتی بین‌المللی نشان می‌دهد که فشار کاری طاقت‌فرسا، حجم بالای بیماران، کمبود نیروی انسانی و مواجهه مستمر با مرگ و رنج، ترکیبی سمی پدید آورده که سلامت روان متخصصان این حوزه را به شدت تهدید می‌کند. محققان این مطالعه هشدار می‌دهند که این شرایط نه تنها بر کیفیت زندگی حرفه‌ای پزشکان تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند بر ایمنی بیماران و کیفیت مراقبت‌های ارائه شده نیز اثرات منفی داشته باشد.

اگرچه آمار دقیق و رسمی در این حوزه  کمتر در دسترس است، هر یک از ما به طور روزانه در بخش‌ها، کلینیک‌های شیمی‌درمانی، اتاق‌های عمل و بخش‌های رادیوتراپی، نشانه‌های این اپیدمی خاموش را به وضوح مشاهده و احساس می‌کنیم. این معضل صرفاً به جراحان و انکولوژیست‌های زنان محدود نمی‌شود؛ بلکه سایر اعضای تیم درمانی که بار سنگین فرآیند درمان را بر دوش می‌کشند، به شکل مضاعفی با پدیده فرسودگی شغلی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.

همان‌گونه که این پژوهش بین‌المللی نیز تأکید کرده، راه‌حل تنها در توصیه به «مراقبت از خود» خلاصه نمی‌شود. این یک بحران سیستمیک است که نیازمند تغییرات ساختاری در سطح کلان می‌باشد. لازم است نهادهای مرتبط، سیستم‌های پایش و حمایت از سلامت روان،پزشکان شاغل در شاخه های مختلف درمان سرطان  را در اولویت کاری خود قرار دهند. ایجاد فضایی امن برای گفت‌وگو، اجرای برنامه‌های مدون برای مدیریت استرس و فرسودگی شغلی، و ترویج فرهنگ سازمانی مبتنی بر احترام و کار تیمی واقعی، گام‌های نخست و اجتناب‌ناپذیری در این مسیر هستند.

ما به عنوان یک جامعه تحصیل‌کرده برای تداوم خدمت رسانی به بیماران باید با آشنایی با علائم فرسودگی شغلی مراقب سلامت جسم و روان خود و سایر همکارانمان باشیم. زمان آن فرا رسیده که از خود بپرسیم: ما که داعیه‌دار مراقبت از سلامت دیگران هستیم، تا چه اندازه به سلامت خود  اهمیت می‌دهیم؟

امیدوارم این یادداشت، سرآغازی برای گفت‌وگویی گسترده‌تر و اقداماتی عملی‌تر در جهت حفاظت از بزرگ‌ترین سرمایه نظام سلامت، یعنی «خود ما» باشد.

نویسنده: دکتر پوریا عادلی، متخصص رادیوانکولوژی

عضو هیئت مدیره انجمن علمی سرطان‌های زنان ایران